/duygular

Duygulara Yönelik Beceriler

İnsanlar, duyu ve duygularıyla yaşamaktadır. Duyu ve duyguları önce tanımak ve anlamak sonra da kontrol etmek yaşantımızın en önemli yönlerinden biridir. Duygular, olayın kendisinden çok o olaya yapılan öznel değerlendirmeyle ilgilidir. Her insanın hissettiği duygular farklıdır ve farklı şekilde ortaya çıkabilir.

Duyguları tanımak, farklı duyguların bizim için bütünüyle ne ifade ettiğini bilmektir. Mutluluk, kızgınlık, korku, üzüntü ve gibi temel duyguların dışında farklı duygular vardır. Duygularımızı isimlendirmemiz, derinlerde biriktirip uzun süreler sonra şekil değiştirmiş olarak karşımıza çıkmalarını engeller. Duyguları bilmekte zorlanan birey başkalarının duygularını anlamakta da zorlanacaktır bu da sosyal etkileşimlerde güçlük yaratabilmektedir. Anne babaların çocukları ile ilişkilerinde duyguları tanımlamayı öğretmeleri de bu nedenle önemlidir.

Çocuklar da tüm duyguları yaşar ancak yetişkinler gibi ifade edemez. Duygular hakkında konuşmak, çocukların kendi duygularını anlamasına, isimlendirmesine, başkalarının duygularını anlamasına ve böylece sosyal yaşamlarını kolaylaştırmasına yardımcı olur.

Nasıl davranacağımızı belirleyen düşünceler, duygular ve beden duyumumuzdur. Dolayısıyla duygularını anlayan kişi davranışlarını istediği gibi yönetebilir. Duygusal gelişimde öğrenmenin etkisi büyüktür. Birey deneyimleriyle, kendini ve çevresini gözlemleyerek, model alarak olayların hangi duyguyu yaratacağını öğrenir.

Duyguları ifade etmek ise, ne hissettiğini tanımlamak ve dışa vurmaktır. Başka bir deyişle, hissettiğiniz duygu olumlu ya da olumsuz ne olursa olsun hem sözlü hem de sözsüz anlatabilme becerisidir. Duyguları ifade edebilmek öğrenilebilir bir beceridir. Yetişkinlerin, çocukların duygularını ifade etmelerini sağlamaya yönelik destekleyici ve model olacak bir yaklaşım göstermeleri gerekmektedir. Olumsuz duyguları ifade edin ve çocukların ifade etmesini de destekleyin. İfade edilemeyen duygular olumsuz davranış olarak ortaya çıkabilir.

Sosyal etkileşimlerin temelinde başkalarının duygularını yorumlayabilmek ve bunlara tepki gösterebilme becerileri vardır. Anlaşılmak insanın en temel ihtiyaçlarından biridir. Çevremizdekilere uygun tepkiler vermek daha anlamlı ve derin ilişkiler kurmamızı sağlar. Çocuklarla etkileşimde onların duygularını anlamaya çalışmak ve anladığınızı ifade etmek onların da başkalarının duygularını anlama ve ifade etmelerini destekler. Duygularının anlaşıldığını fark eden çocuklar, tepkileri ayırt edebilir, sınırları ve kuralları daha kolay öğrenebilir.

Olumsuz duygulardan kaçmak mümkün değildir. Çocuklara bu duyguların da var olduğunu göstermek gerekmektedir.

Çocukların olumsuz duyguları uygun şekilde ifade edebilmesi için model olmalısınız. Öfke duygusunu yönetmek için, bağırmadan, sakin bir şekilde sadece olaya odaklanıp duyguyu tanımlayabilirsiniz. Çocukların kendi duygularını tanımları ve rahatça ifade edebilmeleri için önce siz gün içinde yaşadığınız duyguları isimlendirerek paylaşmalısınız.

Duyguların doğrusu yanlışı yoktur, yaşadığınız ve çocukların yaşadığı duygulardan korkmayın…

Yararlanılan Kaynaklar:

  • Ataş, T., Efeçınar, İ. (2017). Çocuklar İçin Gerçek Yaşam Becerileri, Remzi Kitapevi
  • Özyürek A., Şahin, F. (2005). 5-6 Yaş Grubunda Çocuğu Olan Ebeveynlerin Tutumlarının İncelenmesi GÜ, Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt 25, Sayı 2 19-34
  • Ünal, F. (2007). Çocuklarda Empatinin Gelişimi: Empatinin Gelişiminde Anne-Baba Tutumlarının Etkisi, Millî Eğitim Dergisi
Gökçin Çaylar

Gökçin Çaylar

Uzman Klinik Psikolog

Daha Fazla